Opieka zastępcza

Rodzicielstwo zastępcze

Aby zostać rodziną zastępczą należy więc złożyć odpowiedni wniosek do Sądu Rejonowego w Częstochowie V lub VI Wydział Rodzinny i Nieletnich lub zwrócić się do wybranego ośrodka adopcyjno-opiekuńczego.

Na terenie Miasta Częstochowa funkcjonują trzy ośrodki adopcyjne:

  • Miejski Ośrodek Adopcyjno-Opiekuńczy ul. Sobieskiego 17b,
  • Katolicki Ośrodek Adopcyjno-Opiekuńczy ul. Orzechowskiego 1,
  • Ośrodek Adopcyjno-Opiekuńczy Towarzystwa Przyjaciół Dzieci  ul. Nowowiejskiego 3.

Pełnienie funkcji rodziny zastępczej może być powierzone małżonkom lub osobie niepozostającej w związku małżeńskim, jeżeli osoby te spełniają następujące warunki:

  • dają rękojmię należytego wykonywania zadań rodziny zastępczej;
  • mają stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
  • korzystają z pełni praw cywilnych i obywatelskich;
  • nie są lub nie były pozbawione władzy rodzicielskiej, nie są ograniczone we władzy rodzicielskiej ani też władza rodzicielska nie została im zawieszona;
  • wywiązują się z obowiązku łożenia na utrzymanie osoby najbliższej lub innej osoby, gdy ciąży na nich taki obowiązek z mocy prawa lub orzeczenia sądu;
  • nie są chore na chorobę uniemożliwiającą właściwą opiekę nad dzieckiem, co zostało stwierdzone zaświadczeniem lekarskim;
  • mają odpowiednie warunki mieszkaniowe oraz stałe źródło utrzymania;
  • uzyskały pozytywną opinię ośrodka pomocy społecznej ze względu na miejsce zamieszkania.

Przy doborze rodziny zastępczej dla dziecka uwzględnia się :

  • osoby spokrewnione lub spowinowacone z dzieckiem, jeżeli dają gwarancję poprawy sytuacji dziecka,
  • przygotowanie kandydatów do pełnienia funkcji rodziny zastępczej,
  • odpowiednią różnicę wieku między kandydatami do pełnienia funkcji rodziny zastępczej a dzieckiem,
  • poziom rozwoju i sprawności dziecka, wymagania w zakresie pomocy profilaktyczno-wychowawczej lub resocjalizacyjnej oraz możliwości zaspokajania potrzeb dziecka,
  • zasadę nierozłączania rodzeństwa,
  • w miarę możliwości opinię wyrażoną przez dziecko.

Z wnioskiem o ustanowienie rodziną zastępczą należy zwrócić się do sądu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka. We wniosku należy opisać sytuację, w jakiej znalazło się dziecko. Trzeba opisać osobę dziecka (wiek, szkołę, inne ważne informacje o dziecku), rodziców małoletniego, sytuację rodzinną, zachowanie rodziców biologicznych dziecka, czyli sposób wykonywania przez nich władzy rodzicielskiej.

W uzasadnieniu wnioskodawca powinien wykazać, o co wnosi oraz, że jest właściwą osobą do zaopiekowania się dzieckiem. Szczegółowe warunki sąd będzie badał podczas postępowania, ale już w uzasadnieniu należy o tym napisać. Wnioskodawca może opisać dowody, które świadczą, np. o negatywnym postępowaniu rodziców oraz może wnosić o powołanie świadków. Do wniosku należy również załączyć wszystkie dokumenty powołane we wniosku (akty urodzenia, ślubu, rozwodu oraz tyle odpisów wniosku, ilu jest uczestników postępowania). Nie wszystkie dokumenty, które mogą mieć znaczenie w sprawie, trzeba dołączyć do wniosku od razu. Wniosek można uzupełnić poprzez złożenie niektórych dokumentów później. Podczas toczącego się postępowania można również składać wnioski dowodowe.

Rodzicowi zastępczemu przysługuje prawo do reprezentowania dziecka w dochodzeniu świadczeń przeznaczonych na zaspokajanie potrzeb związanych z jego utrzymaniem, w tym m.in.: alimentów, renty rodzinnej i odszkodowawczej czy zasiłku pielęgnacyjnego, z zastrzeżeniem jednak, że prawo to przysługuje tylko tym rodzinom, w których dziecko zostało umieszczone na mocy orzeczenia sądu opiekuńczego, uzyskania, w powiatowym centrum pomocy rodzinie, szczegółowych informacji o przyjmowanym dziecku i jego sytuacji rodzinnej, informacji o specyficznych potrzebach dziecka, w tym o orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego czy udziału w zajęciach rewalidacyjno – wychowawczych oraz o konieczności objęcia dziecka pomocą profilaktyczno – wychowawczą lub resocjalizacyjną, wsparcia ze strony powiatowego centrum pomocy rodzinie w rozwiązywaniu zgłaszanych przez tę rodzinę problemów, wynagrodzenia, które przysługuje tylko rodzinom zastępczym zawodowym niespokrewnionym z dzieckiem; zawodowa rodzina wielodzietna i specjalistyczna otrzymuje wynagrodzenie z tytułu świadczonej opieki i wychowania, a rodzina zawodowa o charakterze pogotowia rodzinnego otrzymuje wynagrodzenie z tytułu pozostawania w gotowości przyjęcia dziecka lub z tytułu świadczonej opieki i wychowania; wynagrodzenie dla rodzin zawodowych wypłacane jest na podstawie umowy zawieranej pomiędzy tą rodziną a starostą, jeżeli umowę zawierają małżonkowie, wynagrodzenie przysługuje tylko jednemu z nich, rodzina zastępcza uprawniona jest do otrzymania pomocy pieniężnej na częściowe pokrycie kosztów utrzymania każdego umieszczonego w niej dziecka.

Podstawą ustalenia wysokości pomocy pieniężnej jest kwota 1.647 zł, zwana dalej „podstawą”.Wysokość pomocy pieniężnej uzależniona jest od wieku dziecka, stanu zdrowia dziecka, niedostosowania społecznego dziecka, jeżeli wykazuje ono przejawy demoralizacji w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach nieletnich.

Wysokość pomocy pieniężnej wynosi miesięcznie w przypadku dziecka:

  • do 7 lat – 60% podstawy,
  • do 7 lat, posiadającego orzeczenie o niepełnosprawności – 80% podstawy,
  • od 7 do 18 lat – 40% podstawy, nie mniej niż 10 %,
  • od 7 do 18 lat, posiadającego orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności – 60% podstawy,
  • od 7 do 18 lat, umieszczonego w rodzinie zastępczej na podstawie ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich – 60% podstawy,
  • od 7 do 18 lat, posiadającego orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności i umieszczonego w rodzinie zastępczej na podstawie ustawy, o której mowa w punkcie poprzednim – 80% podstawy, rodzina zastępcza niespokrewniona z dzieckiem jest uprawniona do otrzymania dodatkowo na każde umieszczone w niej dziecko kwoty odpowiadającej 10 % podstawy z tytułu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem i jego wychowania.

Jeżeli dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej posiada dochód, do którego zalicza się kwotę otrzymywanej renty wraz z dodatkiem dla sierot zupełnych, zasiłek pielęgnacyjny, dodatek pielęgnacyjny, otrzymywane alimenty oraz kwotę odpowiadającą dochodom uzyskiwanym z majątku dziecka – kwotę pomocy pieniężnej ustalonej dla danej rodziny pomniejsza się o kwotę odpowiadającą 50% dochodu dziecka, z tym, że pomoc pieniężna nie może być niższa niż 10% podstawy.

Pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania dziecka przyznaje się za okres pobytu dziecka: w rodzinie zastępczej spokrewnionej z dzieckiem, rodzinie zastępczej niespokrewnionej z dzieckiem oraz zawodowej niespokrewnionej z dzieckiem wielodzietnej i specjalistycznej rodzinie zastępczej, począwszy od dnia ustanowienia rodziny zastępczej, w zawodowej niespokrewnionej z dzieckiem rodzinie zastępczej o charakterze pogotowia rodzinnego, począwszy od dnia, w którym dziecko zostało faktycznie umieszczone w tej rodzinie nie wcześniej jednak niż od miesiąca złożenia wniosku.

Starosta może również przyznać rodzinie zastępczej jednorazowe świadczenie pieniężne na pokrycie niezbędnych wydatków związanych z potrzebami przyjmowanego do rodziny dziecka w wysokości do 150% podstawy w przypadku, gdy na skutek zdarzenia losowego dziecko umieszczone w rodzinie zastępczej wymaga dodatkowej pomocy, rodzina jest uprawniona do otrzymania na częściowe pokrycie skutków tego zdarzenia jednorazowego świadczenia pieniężnego wypłacanego przez okres trwania bezpośrednich skutków tego zdarzenia; rodzina zastępcza może zrezygnować z przysługującej jej pomocy pieniężnej, rodzina zastępcza obowiązana jest do współdziałania z powiatowym centrum pomocy rodzinie,rodziny zastępcze są zobowiązane do uczestnictwa w szkoleniu organizowanym przez powiatowe centrum pomocy rodzinie lub, na jego zlecenie, przez ośrodek adopcyjno-opiekuńczy lub inny podmiot.

Szkolenia dla rodzin zastępczych spokrewnionych z dzieckiem prowadzi się według indywidualnego planu szkolenia, w zależności od potrzeb rodziny. Natomiast szkolenia niespokrewnionych z dzieckiem rodzin zastępczych oraz zawodowych niespokrewnionych z dzieckiem rodzin zastępczych prowadzi się według programów szkolenia zatwierdzonych przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, rodzina zastępcza zapewnia opiekę i wychowanie dziecku pozbawionemu częściowo lub całkowicie opieki rodzicielskiej, w wypełnianiu swoich funkcji kieruje się dobrem przyjętego dziecka i poszanowaniem jego praw, winna sprawować opiekę nad powierzonym jej dzieckiem osobiście, z wyjątkiem przypadków, gdy z powodów zdrowotnych lub losowych nie jest to możliwe, albo gdy dziecko okresowo przebywa w szczególności w sanatorium, szpitalu, domu pomocy społecznej, specjalnym ośrodku szkolno – wychowawczym lub w innej placówce zapewniającej opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem stałego zamieszkania. Rodzina zastępcza ma obowiązek zapewnienia dziecku warunków do rozwoju i wychowania odpowiednich do jego stanu zdrowia i poziomu rozwoju. Rodzinie zastępczej na każde umieszczone w niej dziecko przysługuje pomoc pieniężna, o której mowa wyżej.

Rodzina zastępcza w prawidłowym wypełnianiu swoich funkcji opiekuńczo-wychowawczych wobec dziecka może liczyć ponadto na pomoc w postaci: – poradnictwa psychologicznego, – poradnictwa pedagogicznego, – poradnictwa prawnego, – w postaci uczestnictwa w grupie wsparcia dla rodzin zastępczych, – w postaci poradnictwa w zakresie wychowania, wsparcia i ukierunkowania w przypadku wystąpienia jakichkolwiek trudności wychowawczych z dzieckiem, trudności w prawidłowym funkcjonowaniu rodziny zastępczej, – poradnictwa rodzinnego, – pracy socjalnej, – terapii rodzinnej.

Obecnie na terenie Miasta Częstochowy funkcjonuje 311 rodzin zastępczych.